© Sverre Lillegraven

 

Foto: SL
Fotograf: Axel Lindahl

På Stalheim var det frå gamalt av ein skysstasjon. Det fyrste hotellet her vart sett opp i 1885, då Joh. Andersen flytta hotellet sitt, som  tidlegare stod like ved Fleischer's Hotell på Vangen. Tre år seinare tok svensken Albert Petterson over drifta. I 1890 tok han til å utvida hotellet, og i 1892 stod det nye hotellet ferdig. Albert Petterson var ein føregangsmann på mange måtar. Han fekk i 1892 bygd den fyrste kraftstasjonen på Vestlandet, ved Stalheimselva, som gav straum til hotellet.Dette hotell var ein flott og stilig bygning, men det brann ned til grunnen 20. februar 1900.

Alt i 1898 hadde ein ny eigar, Chr. Dinger, teke over hotellet. Hausten 1900 kjøpte han ut vegstrekninga rundt hotelltomta ved å byggja ein ny veg gjennom Stalheimshaugen. Same hausten tok han også til med grunnarbeid og murar til eit nytt hotell. Alt sommaren etterpå var arbeidet med hotellbygningen kome så langt at det tok imot gjester, samtidig som snikkarane arbeidde på andre deler av hotellet. Dette var stor bygning på 3000 rutemeter golvflate. Hotellet var også ein svært flott og staseleg bygning, med eit karakteristisk tårn. Men 1. november 1902 brann diverre også denne hotellbygningen.

Nok ein gong vert det flytta ein hotellbygning frå Vangen til Stalheimshaugen. Denne gongen er det Meinhartz Hotell som vart teke ned og køyrt til Stalheim.. I likheit med Jernbanehotellet var hotellet opphavleg plassert ved sida av Fleischer's Hotell.  Truleg stod dette hotellet ferdig på Stalheim i 1906. I 1913 vart bygningen flytta 30 meter, og ein fløy vart bygd på. Jonsokaftan 1959 brann også dette hotellet.

Grunnlaget for hotelldrift på Stalheimshaugen var turisttrafikken til og frå Gudvangen. I andre halvdel av 1840-åra var vegen opp Stalheimskleiva ferdig. Det opna for ein stor turisttrafikk, i fyrste omgang mellom hamnene i Gudvangen og Eide, seinare også til og frå Bergen, då Vossebana vart opna. Etter at det kom hotell på Stalheim, var det også mange turistar som kom med båt til Gudvangen og leigde seg hesteskyss til nedst i Stalheimskleiva. Derifrå gjekk dei opp til hotellet for lunsj og så returnerte til båten i kveldinga. Ei tid var det også ein kafé midt i kleiva, slik at dei gåande kunne få seg ein liten kvil med forfriskingar.

DET FYRSTE HOTELLET:
                                                    
Stalheim Hotell ca 1885          Stalheim Hotell 1888                Stalheim Hotell ca 1888



DET ANDRE HOTELLET:
                                                                          
Stalheim Hotell 1892                 Stalheim Hotell 1892                  Stalheim Hotell 1892               Garden Stalheim med hotellet



DET TREDJE HOTELLET:
                           
Stalheim Hotell 1902                 Stalheim Hotell 1902



DET FJERDE HOTELLET:
                                               
 Stalheim Hotell 1907                Stalheim Hotell 1913                    Hotellet med Sivlebautaen

 

                      
Stalheim Hotell 1936               Matsalen Stalheim Hotell



GUDVANGEN OG STALHEIMSKLEIVA:

                                
Gudvangen 1892                           Turistar i Gudvangen                  Stalheimskleiva



VINTERTURISME PÅ STALHEIM:
Stalheim Hotell heldt i ein del år ope for vinterturistar. Rundt 1930 rigga dei opp eit enkelt skitrekk. Hotellet hadde ein Cadillac bil. Vinterstid var ikkje bilen å sjå på vegen, men den var til nytte på anna vis. Cadillacen vart parkert med eine drivhjulet sperra og det andre hjulet oppjekka. Dekket var bytta ut med ein påmontert trommel. Trommelen drog eit tjukt tau som gjekk i ei lang sløyfe oppgjennom lia til ein endestasjon med talje. Skituristane kunne dermed ta tak rundt tauet og la seg dra oppover mot endestasjonen. Ein kreativ og tidleg variant av dagens skitrekk!

                                 
Skidag på Stalheim 1                  Skidag på Stalheim 2                       Skidag på Stalheim 3    

                                          
Skitrekket                                         Skitrekket